22/06/2017 tarihi itibariyle;  Buğday Yemlik 916 TL / ton, Arpa 875 TL / ton, Mısır 885 TL / ton, Buğday Kepeği 577 TL / ton, Yulaf  825 TL / ton, Soya Fasulyesi 1.350 TL / ton, 

ÇİĞ SÜT FİYATI HAZİRAN’ı BEKLEMEDEN YENİDEN BELİRLENMELİ... | Ali Ekber YILDIRIM

ÇİĞ SÜT FİYATI HAZİRAN’ı BEKLEMEDEN YENİDEN BELİRLENMELİ...

Türkiye'de çiğ süt fiyatının belirlenmesi hep sorun oluyor. Bunun bir çok nedeni sıralanabilir.Bu nedenlerin başında üretim maliyetinin dikkate alınmamasıdır. Ama bundan daha önemli ve daha çarpıcı olanı çiğ sütü üretenlerin değil, onların yerine başkalarının fiyatı belirlemesidir.

 Bir kaç yıldan bu yana çiğ sütün fiyatı Ulusal Süt Konseyi'nde belirleniyor. Denilebilir ki, konseyde üreticinin de,sanayicinin de temsilcileri var. Bilim insanları var.Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bürokratları var. Doğrudur. Dışarıdan bakılınca temsil bakımından sektörün tümünü kapsayan bir konsey olarak görülüyor. Ancak,sanayici grubu temsilcileri bakanlıkla işbirliği yapınca istedikleri fiyatı belirleyebiliyor. Üreticiler bir anda figüran konumuna düşüyor. Kaldı ki, üretici temsilcileri de orada hiç bir zaman tek ses olamıyor. Kendi aralarında bölünmüş durumdalar. Kendi kendileri ile yarışıyorlar. Bu bölünmüşlük nedeniyle fiyat belirlemede etkili olamıyorlar.

Sütün fiyatını üretici belirlemeli

Üreticilerin öncelikle çiğ süt fiyatını kendilerinin belirlenmesi gerektiğini kabul ettirmeleri, bunun için güç birliği,söz birliği yapmaları gerekiyor.

 Bir sanayici,imalatçı  ürettiği ürünün fiyatını kendisi belirlemiyor mu?

 Bir makineyi, bir arabayı üreten sanayici,imalatçı üretimde kullandığı maliyetleri hesaplar,üzerine bir miktar kar koyarak fiyatını belirler. Elbette rakiplerinin ürünlerine, piyasadaki genel fiyatı dikkate alır. Fakat, başkası onun adına fiyatı belirlemez. Bu sadece tarım ürünlerinde geçerli bir uygulama.

 Çiğ sütü alıp kutuya koyan,yoğurt,peynir,tereyağı üreten bir mandıranın,bir sanayicinin fiyatını başkası mı belirliyor?

 Hayır. Kendisi belirliyor. Maliyetlerini dikkate alarak,üstüne bir miktar kar koyarak piyasaya sunuyor.

 Çiğ sütün fiyatını da üretenler belirlemeli. Bugünkü yapıda bunun zor olduğunu biliyoruz.

Maliyetler dikkate alınmalı

 Mevcut uygulamada üretimin sürdürülebilmesi için  çiğ süt fiyatının mutlaka üretim maliyetlerinin dikkate alınarak belirlenmesi gerekiyor. Dünyada geçerli olan kriterler var. Süt yem paritesi gibi.Bir kilo çiğ sütle 1.5 kilo yem alınırsa üretim sürdürülebilir.

 Türkiye Yem Sanayicileri Birliği'nin verilerine bakılınca çiğ süt fiyatının maliyetlere göre belirlenmediği çok açıkça görülüyor.

 Veriler çok açık. Yem fiyatlarına bakıldığında  süt yeminin tonu yıllık ortalama olarak 2006'da 305 lira iken 2007'de 390 liraya,2008'de 550 liraya ulaştı. Bu hızlı yükselişte 2007 ve 2008'de yaşanan kuraklığın etkisi var. Süt yeminin tonu 2009'da ortalama 470 lira iken 2010'da 440 liraya düştü. Bir yıl sonra 2011'de ortalama 600 liraya yükseldi. 2012'de 610 liraya ulaşırken 2013'te 720 lira oldu. Bu yılın Ocak ayında ise 740 lira oldu.

 Aynı dönemde çiğ süt fiyatına bakıldığında Ulusal Süt Konseyi verilerine göre 2006'da 1 litre çiğ sütün ortalama fiyatı 44.5 kuruş iken 2007'de 54.4 kuruşa,2008'de 60.4 kuruşa yükseldi. 2009'da 56.8 kuruşa gerileyen çiğ süt fiyatı, 2010'da 76 kuruşa yükselirken ertesi yıl 2011'de tekrar geriledi ve 70.9 kuruşa indi. 2012'de ortalama 82.5 kuruş olan fiyat 2013'te 94.1 kuruşa ulaştı. Bu yılın Ocak ayında 1 lira olan çiğ sütün litresi Şubat ayında 5 kuruşluk artışla 1 lira 5 kuruş oldu.

 Yem ve çiğ süt fiyatı karşılaştırıldığında reel olarak süt fiyatındaki artışın yem fiyatının gerisinde kaldığı görülüyor. Kaldı ki, üreticilerin tek girdisi yem değil.Yem bitkileri üretiminde kullanılan mazotun fiyatındaki artış çok daha yüksek. İşçilik, veterinerlik hizmetleri ve diğer giderlerde de hızlı bir yükselme var.

Fiyat yeniden belirlenmeli

 Maliyetler arttıkça üretici  her geçen gün de daha çok zorlanıyor. Yaşanan haksızlığı dile getirince bu kez sanayici ile karşı karşıya geliyor. Bu nedenle çiğ süt fiyatının belirlendiği toplantılarda gerilim giderek yükseliyor. Yapılan son toplantıda 1 Şubat'tan geçerli olmak üzere Haziran ayına kadar çiğ sütün referans fiyatı 1 lira 5 kuruş olarak açıklandı. Bu fiyatın belirlendiği toplantıdan sonra, Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı üst düzey bürokratları bu şekilde yapılacak bir toplantıya bir daha katılmayacaklarını bildirdiler.

Maliyetlerin dikkate alınmadan,üretimin sürdürülebilirliği gözetilmeden açıklanan 1 lira 5 kuruşluk referans fiyatının Haziran'a kadar geçerliliğini koruması çok zor.

Ekonomide yaşanan kriz nedeniyle dövizdeki artışa bağlı olarak yem hammaddeleri ve diğer girdilerin daha pahallı hale gelmesi maliyetleri yükseltiyor. Bu nedenle yakın zamanda üreticilerin Ulusal Süt Konseyi'ni toplantıya çağırarak fiyatı yeniden belirlenmesini, fiyatın revize edilmesini talep edecekler. Bunun için çalışmalar yapılıyor.

Üretici örgütleri, Ulusal Süt Konseyi'ni toplantıya çağırmaya hazırlanıyor. Üreticilerin bu toplantıya yem üreticilerinin de davet edilmesini isteyecek. Yem üretenlerden fiyat ve maliyet konusunda bilgi alınacak.

Çiğ süt fiyatının belirlendiği toplantılarda ve diğer zamanlarda süt fiyatı konusunda hep yemciler suçlanıyor. Dolayısıyla Ulusal Süt Konseyi'nde yapılacak toplantıda onların dinlenmesi yararlı olabilir.

Özetle, 1 Şubat'tan geçerli olmak üzere çiğ süt için belirlenen 1 lira 5 kuruşluk referans fiyatın Haziran'a kadar sabit kalması mümkün değil. Üretim maliyetleri ve üreticinin yaşadığı sorunlar nedeniyle bu fiyatın mutlaka revize edilmesi,yeniden belirlenmesi gerekiyor. Maliyetlerin dikkate alınarak fiyatın süt yem paritesine göre gerçekçi bir seviyeye getirilmeli. Ama uzun vadede çiğ sütün fiyatını üretenler tarafından belirlenmesi en doğru yol olacaktır.

 

 

 

Copyright © 2014 TUSEDAD Tum Hakları Saklıdır.