22/06/2017 tarihi itibariyle;  Buğday Yemlik 916 TL / ton, Arpa 875 TL / ton, Mısır 885 TL / ton, Buğday Kepeği 577 TL / ton, Yulaf  825 TL / ton, Soya Fasulyesi 1.350 TL / ton, 

SIFIR FAİZLİ KREDİNİN ANALİZİ… | Ali Ekber YILDIRIM

SIFIR FAİZLİ KREDİNİN ANALİZİ…

 

 

Devletin Ziraat Bankası aracılığı ile kullandırdığı sıfır faizli kredi uygulaması 1 Ağustos itibariyle sona erdi. Başlangıçta besi hayvancılığı kredilerine büyük ilgi vardı. Fakat, karkas et ithalatına izin verilmesi ve ithalatta gümrük vergi oranlarının çok sık değiştirilmesi, Koç, Banvit gibi büyük işletmelerin iç piyasadan hayvan alımını durdurması besi kredilerinin durmasına neden oldu. Yatırımcılar besi işletmesi kurmaktan vazgeçti. Bu nedenle besi hayvancılığı kredileri kendiliğinden durmuştu.

Süt hayvancılığına ise hem sektör içinden hem de sektör dışından çok büyük ilgi oldu. Ziraat Bankası kredi başvurularına yetişemez duruma geldi. Önce bazı sınırlamalar ve daha detaylı inceleme getirilerek kredilerde frene basıldı. Sonra 1 Ağustos 2011 itibariyle sıfır faizli kredi durduruldu. Sıfır faizli kredinin durdurulmasının iki nedeni var. Birincisi, devletin ayırdığı kaynak bitti. İkincisi, kredi ile kurulan işletmelerin veya kapasite artışı yapan işletmelerin getireceği üretim artışının piyasayı olumsuz etkileyeceği endişesi. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yeni yatırımlarla artacak süt üretiminin pazarlanamayacağı ve süt fiyatının düşeceği endişesi ile sıfır faizli kredinin durdurulmasını istedi.

Yakın zamanda özellikle 2012’de sıfır faizli kredinin yeniden uygulanabilir mi?

Bize göre bugünkü şartlarda sıfır faizli kredinin tekrar uygulanması zor. Yapılan yatırımlarla artacak çiğ süt üretimine pazar bulunamazsa yeni kredilerle yatırımların yapılması ve üretimin artırılması sektör açısından bir felaket olabilir.

Bir yıl süre ile uygulanan ve toplamda 5 milyar lirayı bulan sıfır faizli kredi uygulamasının ülke tarımına özellikle de hayvancılığa neler kazandırdığı veya neler kaybettirdiği çok iyi analiz edilmeli. Sonuçları çok iyi değerlendirilmeli ve hayvancılık politikası bu değerlendirme ışığında sektörle birlikte yeniden ele alınmalı. Özetle, sıfır faizli kredi uygulamasından dersler çıkarılmalı. Biz yaptık oldu, denilerek geçiştirilmemeli.

Bu değerlendirmeyi yapabilmek için sıfır faizli kredi ile hedeflenenleri ve uygulama sonuçlarını iyi analiz etmek gerekiyor.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın sıfır faizli kredi ile ilgili hedefleri neydi?

1- Proje ile ilk yıl için 100 bin baş damızlık sığır-manda, 2 milyon baş damızlık koyun-keçi ve 600 bin baş besi sığırı desteklenecek.

2-Süt üretimi 525 bin ton, et üretimi 260 bin ton, buzağı üretimi 85 bin baş ve kuzu üretimi 1 milyon 728 bin baş artacak.

3- Uygulama ile 34 bin kişiye yeni iş olanağı sağlanacak

4- Ekonomiye 4.8 milyar lira katkı sağlanacak.

Bu hedeflerin gerçekleşmesi için sıfır faizli kredinin devlet hazinesine getireceği yük ise,1.3 milyar lira olacağı hesaplanmıştı.

Sıfır faizli kredinin 1 yıllık uygulamadan sonra bu hedeflerin ne kadarını gerçekleştirdiğini net olarak bilmiyoruz. Fakat elimizde bazı bilgiler var.

Bu bilgilere göre, bir yılda verilen toplam sıfır faizli kredi miktarı 5 milyar lirayı aştı. Sadece süt hayvancılığına yatırım yapan 35 bin üreticiye toplam 2.2 milyar lira kredi kullandırıldı. Bu kredi ile çok sayıda yeni işletme kuruldu. Bazı işletmeler büyüdü, modernize edildi. Sıfır faizli kredisi kapsamında 1 milyon 800 bin baş hayvan desteklendi. Bunun 1 milyon 100 bin başı süt hayvanı. Kredi alan yatırımcıların dışarıdan ithal ettiği damızlık hayvan sayısının 400 bin başı bulduğu tahmin ediliyor.

Kredi kullanarak bu sektöre yatırım yapanların ne kadar süt ürettiği, bu sütü kime nasıl sattıkları ve bundan sonra üretime nasıl bir artışın yansıyacağı net olarak bilinmiyor. Fakat, bakanlığın başta koyduğu 525 bin tonluk ilave süt üretim hedefinin çok üstünde bir artış olduğu söylenebilir. Çünkü, 1 milyon 100 bin baş süt hayvanı bu kapsamda desteklendi. Dışarıdan 400 bin baş damızlık ithal edildi. Ortalama süt üretim değerleriyle bile bu kadar çok yeni hayvanın sisteme dahil olması süt üretiminde ciddi bir artış getirecektir. Ziraat bankası veya Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, sisteme giren yeni hayvanların süt üretimini ne kadar artırdığını açıklar.

Bakanlığın koyduğu et üretim hedefinin gerçekleşmediğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Kaldı ki, başta da yazdığımız gibi yatırımcılar belirsizliğin egemen olduğu besiciliğe ilgi göstermedi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun her ay açıkladığı et üretim istatistiklerine et üretiminin geçen yıla göre bir miktar arttığı görülse de bu tamamen ithalata dayalı bir artış. Kesilen hayvan sayısında ciddi düşme var.

Hedeflenen istihdam sayısının da birkaç kat arttığı söylenebilir. Bakanlığın hedefi 34 bin kişiye istihdam sağlamaktı. Zaten 35 bin kişi kredi kullandığına göre, kredi kullanan her kişi ilave 3 kişi istihdam etse hedefin çok üstünde bir istihdam yaratıldığı söylenebilir.

Ekonomiye sağladığı katkı konusunda daha dikkatli yorumlamayı gerektiriyor.Binlerce kişinin hayvancılığa yatırım yapması, yeni istihdam yaratması, üretimin artması, verimliliğin artması ve diğer bazı artıları olduğu gibi, sıfır faizli kredi ile ithalatın körüklenmesi, 400 bin baş damızlık ithal edilmesi, ithal edilen damızlıkların niteliği, kalitesinin yeterince bilinmemesi, mevcut yatırımların ithalattan olumsuz etkilenmesi, sektörü bilmeden bu işe yatırım yapanların kaynakları verimsiz kullanması gibi birçok olumsuz yönleri de var.

Bu konuda daha sağlıklı bir değerlendirme sıfır faizli kredinin geri ödemesinin başlayacağı Ağustos 2012’den sonra yapılabilir. Çünkü, gelecek yılın Ağustos ayından itibaren iki yılı ödemesiz 7 yıl vadeli sıfır faizli kredilerin geri ödemesi başlayacak.Yapılan yatırımların ne kadarı ayakta kalacak, kredi alanların ne kadarı krediyi geri ödeyebilecek?  İthal edilen hayvanların ne kadarı üretimde kalacak?

Sıfır faizli kredinin sona ermesi hayvancılık sektörüne kısa vadede bazı yansımaları olacak. Kredi ile yatırım yapmak isteyen girişimciler bu yatırımlarını gerçekleştiremeyecek. Süt hayvancılığı yatırımlarında büyük düşüş olacak. Buna bağlı olarak ta damızlık hayvan talebi azalacak ve fiyatı düşecek. Çiğ süt üretimindeki artışa bağlı olarak sütün pazarlanmasında sorunlar yaşanabilir. Fiyat düşüşü olabilir. Fiyatın düşmesi mevcut işletmeleri olduğu kadar sıfır faizli kredi ile yatırım yapanları da olumsuz etkileyecek. Ürettiği sütü satamayan veya maliyetinin altında satan işletmeler krediyi nasıl geri ödeyecek?

Özetlemek gerekirse, bir yıl süreyle uygulanan sıfır faizli kredinin hayvancılığa yarar mı, zarar mı getirdiğini yaşayarak göreceğiz. Umarız geçmişte de uygulanan sıfır faizli veya düşük faizli krediler gibi hayvancılığa zarar değil yarar sağlar.

 

 

Copyright © 2014 TUSEDAD Tum Hakları Saklıdır.