22/06/2017 tarihi itibariyle;  Buğday Yemlik 916 TL / ton, Arpa 875 TL / ton, Mısır 885 TL / ton, Buğday Kepeği 577 TL / ton, Yulaf  825 TL / ton, Soya Fasulyesi 1.350 TL / ton, 

SÜT KONSEYİ NASIL "SÜS" KONSEYİ OLDU? | Ali Ekber YILDIRIM

SÜT KONSEYİ NASIL "SÜS" KONSEYİ OLDU?

 

Mart'ın son haftasında  1 Nisan'dan geçerli olmak üzere açıklanması gereken çiğ süt fiyatı 14 Haziran'da Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker tarafından "müjde" olarak açıklandı.  1 Nisan şakası değil. Gerçektende yaklaşık 3 ay sonra fiyat açıklanabildi.

Fiyat bu kadar gecikince ve Bakan tarafından açıklanacağı söylenince genel beklenti en azından maliyetin üzerinde olacağı yönündeydi.

Neydi maliyet?

Ulusal Süt Konseyi tarafından yapılan ve üreticinin,sanayicinin,üniversite ve Bakanlık temsilcilerinin katılımı ile belirlenen 1 litre çiğ sütün ortalama maliyeti 1 lira 106 kuruş. Bölgesel olarak yapılan maliyet hesabına göre Marmara Bölgesi 1 lira 187 kuruş, Ege Bölgesi 1 lira 6 kuruş, İç Anadolu Bölgesi 974 kuruş,Karadeniz Bölgesi 1 lira 256 kuruş. Bu rakamlar ve ayrıntılı maliyet hesabı Ulusal Süt Konseyi'nin internet sayfasında duruyor. İsteyen bakabilir.

Bu maliyet hesabı neye göre yapıldı?

Ulusal Süt Konseyi'nin internet sitesinde yer alan "Süt Maliyeti Hesaplama Kriterleri" şöyle:

1-Sektörün tüm taraflarının yanında üniversitelerin katılımı ile hazırlandı.

2-Girdi fiyatları bölgelerdeki süt üreticileri birliklerince tespit edildi.

3-Maliyetlerde amortisman dahil edildi.

4-Gider maliyet oranları 10 baş ve üzeri işletmelerin giderlerine göre hesaplandı.

5-Bu hesaplama işletme girdilerinin tamamının satın alınması esasına göre yapıldı.

6-Girdi fiyatlarında 3 Mayıs 2013 tarihindeki fiyat esas alındı.

Bu hesaplar ortada iken,İzmir'de yapılan Tarım ve Gıda Zirvesi'nde kürsüye çıkan Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker çiğ sütün referans niteliğindeki fiyatını 95 kuruş olarak açıkladı. Şaşırtıcı olan, maliyetin altındaki fiyatı büyük bir "müjde" olarak sunmasıydı.

Daha önce 9 kuruş prim açıkladıklarını söyleyen Eker, böylece 1 lira 4 kuruşluk bir fiyata ulaşıldığını övünerek söyledi.

Bu maliyet ve bu fiyata göre üreticilerin tamamı sütünü 95 kuruştan satsa ve tamamı 9 kuruşluk primi alsa bile İç Anadolu Bölgesi hariç diğer bölgelerdeki üreticiler maliyetin altında fiyata süt satmak zorunda.

 

                     Sütü 95 kuruştan satabilen küçük bir azınlık

 

Kaldı ki, 95 kuruştan süt satabilen çok küçük bir azınlık. Sütü 95 kuruştan satmak üretici için piyangodan büyük ikramiye değil, amorti çıkması gibi bir şey. Üreticinin büyük bölümü sütü 95 kuruşun altında satmak zorunda kalıyor. Ülke genelinde ortalama fiyat 75 kuruş civarında.Primi alan çiftçi sayısı ise en iyimser tahminle yüzde 50 seviyesinde.

O zaman verilen bu fiyatla üreticiye çok net iki mesaj veriliyor. Birincisi, sahtekarlık yapmaları isteniyor. İkincisi bu işi yapmamaları,üreticiliği bırakmaları öğütleniyor.

Ekonominin kurallarına göre bu maliyet ve bu fiyatla başka türlüsü mümkün mü?

Bu arada açıklamadan sonra kimi sanayiciler  bu fiyatın süt tozu yapılacak süt için referans fiyat olduğunu, dolayısıyla bu fiyattan süt alamayacaklarını ilan etti. Tek kelimeyle el insaf!..

 Bundan sonra ne olacak?

Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker'in açıkladığı 95 kuruşluk fiyat ne zamana kadar geçerli olacak?

Bilindiği gibi bugüne kadar 3'er aylık dönemler itibariyle fiyat açıklanırdı. Her 3 ayda bir fiyat belirlenirdi. Bu durumda açıklanan fiyat 1 Nisan'dan geçerli ise, Temmuz-Ağustos ve Eylül dönemi için yeniden fiyat belirlenmesi gerekiyor. Yoksa bu fiyat Eylül sonuna kadar mı geçerli olacak?

Bu sorunun yanıtını kimse bilmiyor.

 

                          Süt Konseyi "süs" konseyi oldu

 

Fakat bilinen bir gerçek var ki, 1990'lı yılların başında konuşulan ve 2006 yılında kabul edilen Tarım Kanunu'na dayanılarak kurulan Ulusal Süt Konseyi adeta "süs" konseyine dönüştürüldü.

Konsey il kurulurken defalarca yazdığımız gibi, mali gücü ve fiyat belirleme yetkisi olmadığı sürece hiç bir işlev göremez. Bugün gelinen noktada süt fiyatını belirleyemeyen, yapılan son yönetmelik değişikliği ile Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na daha da bağımlı hale gelen bir "süs "konseyi olmuştur. Tıpkı diğer ürün konseyleri gibi.

Belirlediği maliyetin de,yazdığı raporların ve bakanlığa sunduğu görüşlerin hiç bir geçerliliği olmadığı açıklanan 95 kuruşluk fiyatla kanıtlanmış oldu.

Bu arada Et ve Balık Kurumu'nun Et ve Süt Kurumu'na dönüştürüldüğünü biliyorsunuz. O cephede bazı önemli değişiklikler olacak. Bugüne kadar Ulusal Süt Konseyi aracılığı ile sanayicilere yaptırılan süt tozu üretimi ve denetimi Et ve Süt Kurumu'na geçecek. Bu yönde hazırlıklar var. Piyasayı düzenleme görevi verilen Et ve Süt Kurumu, ette sahip olduğu kombinalarla fiili olarak piyasaya müdahale edebiliyor. Hayvan alıp kesiyor, piyasaya et ve et ürünleri sunuyor. Bu şekilde piyasayı düzenleme gücüne kısmen de olsa sahip.

 

                           Et ve Süt Kurumu süt tozu üretecek

 

Sütte ise böyle bir yapılanması yok. Et ve Süt Kurumu Genel Müdürü İsmail Kemaloğlu' nun açıklamalarına bakılırsa sütte de piyasada aktif olarak yer alacakları bir çalışma yapılıyor. Bu çalışma süt fabrikaları kurmak ve geçmişte Süt Endüstrisi Kurumu'nun yaptığı gibi piyasadan süt alıp işlemek olmayacak. Bunun yerine öncelikle sanayiciye verilen ve üretici açısından haksız rekabet yaratan süt tozu üretimi sanayiciden alınarak Et ve Süt Kurumu'na verilecek. Kurum piyasadan süt alarak fabrikalarda fason süt tozu üretecek ve bununla piyasaya müdahale edecek.

Et ve Süt Kurumu'nun sütle ilgili çalışmaları ve piyasaya müdahale koşulları yakın zamanda netlik kazanacak. O zaman daha sağlıklı değerlendirmeler yapılabilir.

Özetle, çiğ sütte maliyetin altında açıklanan fiyat, süt hayvancılığına büyük bir darbe vuracak. Üreticilerin bir bölümü ineklerini kesecek ve çekilecek. ya da işletmesini elden çıkaracak. Bir süre sonra yeni ve cazip kredilerle yeni yatırımcılar(kurbanlar) bulunacak ve büyük yatırımlar yapılacak. Bu kısır döngü devam ettikçe üretici ve ülke kaybedecek. Birileri de hep kazanacak. Bu pis oyun bakalım daha ne kadar sürecek?

 

Copyright © 2014 TUSEDAD Tum Hakları Saklıdır.